CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG LĨNH VỰC ĐẤT ĐAI: TẠO ĐỘT PHÁ VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH, KHẲNG ĐỊNH GIÁ TRỊ KHÔNG THỂ THAY THẾ CỦA HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG
Trong tiến trình xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và phục vụ Nhân dân, chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai đang trở thành yêu cầu tất yếu. Đặc biệt, việc UBND Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 7069/QĐ-UBND ngày 22/10/2026, phê duyệt 04 quy trình điện tử giải quyết thủ tục hành chính về đất đai không phụ thuộc địa giới hành chính, là bước tiến đáng ghi nhận trong cải cách hành chính, góp phần tháo gỡ những rào cản về quy trình, thời gian và địa điểm thực hiện thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.
Việc tái cấu trúc các quy trình, tăng cường kết nối và liên thông dữ liệu không chỉ giúp đơn giản hóa thành phần hồ sơ, hạn chế việc cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống quản lý nhà nước, mà còn hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí xã hội và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các giao dịch bất động sản. Đây là bước chuyển quan trọng từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang nền hành chính số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách đầy đủ rằng: chuyển đổi số trong quản lý đất đai không đồng nghĩa với việc thay thế vai trò của công chứng trong các giao dịch bất động sản. Nếu hệ thống dữ liệu điện tử giúp xác định, đối chiếu và khai thác thông tin về tài sản, thì hoạt động công chứng lại có chức năng kiểm tra tính hợp pháp của giao dịch, xác định năng lực hành vi, ý chí tự nguyện của các bên, làm rõ quyền và nghĩa vụ của chủ thể, đồng thời bảo đảm nội dung thỏa thuận phù hợp với quy định pháp luật.
Thực tiễn cho thấy, một giao dịch chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hay phân chia quyền sử dụng đất không đơn thuần là sự thay đổi thông tin trên hệ thống dữ liệu. Đằng sau mỗi giao dịch là quyền tài sản, lợi ích kinh tế, quan hệ gia đình và trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan. Vì vậy, dữ liệu được liên thông phải đi đôi với cơ chế kiểm chứng, đối chiếu và xác lập tính an toàn pháp lý của giao dịch. Công nghệ có thể hỗ trợ phát hiện thông tin, nhưng không thể tự mình thay thế hoàn toàn việc đánh giá ý chí, nhận thức và trách nhiệm pháp lý của con người.
Ở góc độ đó, hoạt động công chứng cần được nhìn nhận không phải là một khâu hành chính đơn thuần, mà là một thiết chế bổ trợ tư pháp có vai trò phòng ngừa tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, góp phần bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự và kinh tế.
Văn phòng công chứng Hoàng Xuân Ngụ cho rằng, cải cách thủ tục hành chính và phát triển công chứng trong môi trường số cần được triển khai đồng bộ, có sự kết nối thực chất giữa cơ sở dữ liệu công chứng, dữ liệu đất đai và các hệ thống thông tin có liên quan. Mục tiêu không chỉ là giải quyết hồ sơ nhanh hơn, mà quan trọng hơn là bảo đảm giao dịch đúng pháp luật, thông tin chính xác, quyền lợi của các bên được bảo vệ và hạn chế tối đa những rủi ro pháp lý phát sinh.
Chuyển đổi số là xu thế tất yếu; cải cách hành chính là yêu cầu cấp thiết; nhưng an toàn pháp lý vẫn phải là nền tảng cốt lõi của mọi giao dịch. Một nền công chứng hiện đại không đối lập với công nghệ, mà phải chủ động ứng dụng công nghệ, nâng cao chất lượng chuyên môn và giữ vững vai trò là lá chắn pháp lý, góp phần xây dựng môi trường giao dịch bất động sản minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG HOÀNG XUÂN NGỤ – Đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp trong bảo đảm an toàn pháp lý cho mọi giao dịch.
Bài viết mang tính tham khảo, căn cứ quy định có hiệu lực tại thời điểm đăng. Mỗi hồ sơ có đặc thù riêng — vui lòng liên hệ văn phòng để được công chứng viên hướng dẫn cụ thể.
Cần hướng dẫn cho hồ sơ của bạn?
Để lại số điện thoại, văn phòng sẽ gọi lại.